Gagnrýni | The Congress

the congress

Robin Wright, sem leikur sjálfa sig í myndinni, hefur brennt allar brýr að baki sér og fær síðasta sénsinn – hlutverk ævinnar – sem hún mun leika það sem eftir er í The Congress.

BÍÓ PARADÍS | The Congress
4.5 Stars (4.5 / 5) Leikstjóri: Ari Folman
Handrit: Ari Folman, lauslega byggt á The Futurological Congress (Kongres futurologiczny) eftir Stanislaw Lem
Aðalhlutverk: Robin Wright, Harvey Keitel, Danny Huston, Paul Giamatti, Kodi Smit-Pchee, Sami Gayle og Jon Hamm
Lengd: 122 mín.
Ísrael, 2013

Það var stutt viðtal við íslenska brellumeistarann Daða Einarsson í Fréttablaðinu nýlega og við hliðina á var rammi með ferilsskránni hans. Og þegar rennt er yfir listann þá kemur örugglega mörgum spánskt fyrir sjónir að það hafi yfir höfuð þurft tæknibrellur í sumar þessar myndir.

Það eru tuttugu ár síðan Spielberg kynnti okkur fyrir tölvuteiknuðum risaeðlum. Fram að þeim tíma voru tæknibrellur oftast eitthvað sem ekki var hægt að framkalla öðruvísi – ef það stangaðist ekki á við náttúrulögmálin var það að minnsta kosti lífshættulegt. En eftir því sem tölvutæknin hefur þróast þá fer hún að taka yfir raunveruleikann, senur sem vel væri hægt að gera í alvörunni eru einfaldlega orðnar ódýrari eða viðráðanlegri með gígabætum.

Tölvan lætur líka betur að stjórn, í tölvunni geturðu stjórnað veðrinu. Bíómyndir verða því tölvuteiknaðri með hverju árinu. Gollum og Hulk voru skiljanlega báðir tölvuteiknaðir, það kemur hins vegar meira á óvart að höfuð aðalleikkonunnar í Málmhausi hafi verið skeytt á atvinnugítarleikara fyrir erfiðustu gítarsenurnar og að leikstjóra Blood Diamond fannst einfaldara að tölvuteikna tár á hvarma Jennifer Connolly en að fá leikkonuna aftur á tökustað.

Nú síðast skeytti Lars von Trier andlitum „alvarlegra“ leikara á líkama klámmyndastjarna fyrir grófustu senurnar í Nymphomaniac. Sjálfsagt voru margir leikararnir fegnir því að sleppa við erfiðustu atriðin – en verða þeir jafn fegnir ef þeir sleppa alveg við það að leika í nánustu framtíð?

Þetta er sú framtíð sem The Congress fjallar um. En hún byrjar í nútímanum. Robin Wright, prinsessan úr The Princess Bride *, æskuástin úr Forrest Gump og eiginkonan úr House of Cards, leikur í þetta skiptið einfaldlega Robin Wright. Sem hefur brennt allar brýr að baki sér og fær síðasta sénsinn – hlutverk ævinnar – sem hún mun leika það sem eftir er ævinnar. Það tekur þó ekki nema eina klukkustund – það þarf einfaldlega að skanna hana hana inní tölvukerfi frá öllum hliðum, allar hennar tilfinningar, allar mögulegar og ómögulegar hreyfingar – þangað til að Robin Wright er vistuð til eilífðarnóns á tölvudrifi. Sú Robin Wright getur leikið hvaða hlutverk sem Maramount-mógúlunum hugnast án þess að hin raunverulega Robin þurfi að gera nokkurn skapaðan hlut.

Leikstjórinn Ari Folman (Waltz With Bashir) vinnur hér á mörkum teiknimynda og leikinna – ríflega helmingurinn er teiknaður og tæplega helmingur leikinn. Upphafskafli myndarinnar er þó einna stirðastur – sá hluti er leikinn en leikur flestra leikaranna er ansi teiknimyndalegur – en þar er þó Robin Wright sjálf undanskilin. Maður skynjar hana strax þarna sem manneskju í teiknimyndaheimi. En lokasena þessa hluta er þó mögnuð – þegar leikkonan er skönnuð og umboðsmaðurinn (Harvey Keitel) segir stuttu og átakanlegu útgáfuna af ævisögu leikkonunnar – til þess eins að kreista réttu tilfinningarnar út.

Þegar við hverfum stuttu síðar inní teiknimyndaheiminn kemst myndin hins vegar á flug og endalausar og forvitnilegar pælingar um sjálfið, útópíur og framtíðina hellast yfir mann hraðar en maður nær að melta

Þegar við hverfum stuttu síðar inní teiknimyndaheiminn kemst myndin hins vegar á flug og endalausar og forvitnilegar pælingar um sjálfið, útópíur og framtíðina hellast yfir mann hraðar en maður nær að melta – þetta er sannarlega mynd sem þarf að sjá oftar en einu sinni – og því til viðbótar er leikið með endalaus skemmtileg myndasögu-, listasögu- og kvikmyndaminni samhliða því. Sterkasta atriðið í magnaðri mynd er þó þegar við hverfum til raunveruleikans á nýjan leik.

Atriðið minnir helst á þegar Clive Owen gengur í gegnum mannþröngina með fyrsta barn barnlausrar veraldar í Children of Men – andlitin eru öll ofur-realísk og í ofur-raunveruleikanum finnst manni maður uppgötva mennskuna aftur. Svo sér maður að þetta eru allt hálfgerðir uppvakningar. Þessi leikni framtíðarveruleiki myndarinnar reynist um sumt teiknimyndalegur eins og hinn leikni hlutinn – en gengur miklu betur upp sem slíkur.

Nálæg og fjarlæg framtíð

The Congress nýtir sér vel þá kosti sem hin nálæga framtíð veitir myndinni. Framtíðarmyndum mætti raunar vel skipta í nálæga og fjarlæga framtíð. Þegar hún er fjarlæg er frelsið ólíkt meira og þú hefur tækifæri til að vinna með ýmsa hluti sem eru ekki endilega á dagskrá í nútímanum – og getur áhyggjulaus skellt inn svifbrettum án þess að renna í grun að það muni valda angistarfullri bið hjá öllum bíónördum veraldar 29 árum síðar.

Þegar framtíðin er nálæg er hins vegar auðveldara að kasta akkeri í huga áhorfenda, akkeri sem tengir beint við þeirra eigin upplifanir og hvert þær geta mögulega leitt okkur. Þetta akkeri var í vissum skilningi fjær okkur í myndum um yfirvofandi heimsendi í kringum aldamótin (eins og 12 Monkeys, Strange Days og áðurnefnd Children of Men) því þar var verið að vinna með stef sem grandalausir Vesturlandabúar eru gjarnir á að hunsa, stef á borð við þriðja heims fátækt og loftslagsáhrif. Congress sver sig hins vegar meira í ætt við Her og The Matrix og ýkir einfaldlega veröld sem við erum nú þegar stigin inn í – heim alltumlykjandi tölvuvæðingar og sífellt tölvuteiknaðri bíómynda. Heim sem einhvern tímann hefði verið kallaður gerviheimur en verður sífellt raunverulegri.

Svo er skemmtileg tenging við Hollywood-söguna að láta Danny Huston (sonur John, barnabarn Walter og hálfbróðir Anjelicu) leika vonda umboðsmanninn í þessari sögu um endalok leiklistarinnar. En ef þetta reynist í alvöru síðasta hlutverk Robin Wright þá hefur hún að minnsta kosti loksins fengið metnaðarfulla burðarhlutverkið sem hún átti skilið. **

* Ég skal alveg viðurkenna að mestu vonbrigði mín við myndina voru að Cary Elwes hafi ekki verið einhvern veginn skrifaður inní hana.
** Prófið samt að horfa aftur á Forrest Gump – og takið eftir því hvernig Jenny-in hennar Robin Wright heldur myndinni í raun saman.

Athugasemdir

álit

Um höfundinn
Ásgeir H. Ingólfsson er blaðamaður og gagnrýnandi.

Tengt efni